Bir dosyanın bilgisayarda ve bulut klasöründe görünmesi, her hatadan kurtulabileceğiniz anlamına gelmez. Eşzamanlama, çalışma sırasında aynı değişikliğin başka cihazlara ulaşmasını sağlar. Yedekleme planının amacı ise yanlış bir değişiklik, cihaz kaybı veya erişim sorunu sonrasında kullanılabilir bir önceki kopyaya ulaşabilmektir. Bu iki işlevi ayırmak, “Dosyalarım zaten bulutta” düşüncesinin nerede eksik kaldığını gösterir. Buradaki yöntem bir ürün testi değildir; kendi dosyalarınız için uygulanabilecek hazırlık ve doğrulama planıdır.
3-2-1 sayıları neyi anlatıyor?
CISA’nın veri yedekleme rehberi, önemli dosyalar için üç kopya, iki farklı ortam türü ve konum dışında bir kopya ilkesini açıklıyor. Üç sayısının içinde çalışma dosyası da bulunur: bir asıl dosya ve iki yedek. Aynı klasörde üç farklı isimle kaydedilen dosyalar, cihazın tamamını etkileyen bir arızaya karşı bağımsız koruma sağlamaz.
Bu sayıları alışveriş listesi gibi okumak yerine hangi kayıp ihtimaline karşı koruma sağladığını düşünün. Cihaz arızası, bulunduğunuz mekândaki fiziksel kayıp ve dosyaya yapılan hatalı değişiklik farklı sorunlardır. Bir yöntemin birine karşı yararlı olması, hepsine karşı yeterli olacağı anlamına gelmez. Planın değerlendirmesi yalnız kaç depolama hesabınız olduğuna değil, bu hesapların birbirine nasıl bağlı olduğuna dayanmalıdır.
Eşzamanlama neden tek başına yeterli değil?
Microsoft’un OneDrive silme belgesi, eşzamanlanan OneDrive klasöründeki bir dosyanın silinmesinin bilgisayar ile bulut tarafını birlikte etkileyebileceğini açıklıyor. Bu, eşzamanlamanın hatalı çalışması değildir; değişiklikleri taşıma işlevinin sonucudur. Yanlış silme de bir değişiklik olduğu için, ikinci cihazda dosyayı görmek bağımsız yedek bulunduğunu kanıtlamaz.
Bulut hizmetinde geri dönüşüm kutusu, sürüm geçmişi veya geri yükleme seçeneği bulunabilir. Ancak bu özelliklerin kapsamı hesabınıza ve hizmete göre değişir. Saklama süresini, hangi dosyaları kapsadığını ve hesabınıza erişemediğinizde ne yapabileceğinizi resmî yardım sayfasından öğrenin. OneDrive’ın geri yükleme açıklaması, ürünün sunduğu kurtarma yollarını incelemek için bir başlangıçtır. Başka bir hizmette aynı seçeneklerin bulunduğunu varsaymayın.
Önce dosya envanterini çıkarın
Yedeklenecek her şey aynı öneme sahip değildir. Bir proje dosyası, aile fotoğrafı veya yeniden hazırlanması zor belge ile internetten tekrar indirilebilen bir dosyayı ayırın. Küçük bir envantere klasör adı, değişme sıklığı ve kaybın sonucu yazılabilir. Böylece depolama alanını yalnız en büyük klasörden başlayarak doldurmak yerine, yeniden üretilemeyecek verilere öncelik verirsiniz.
Çalışma dosyasının nerede bulunduğunu da açıkça belirtin. Masaüstündeki kısayol bir dosyanın kendisi olmayabilir; bir proje yalnız görünen belgeyi değil, ona bağlı görselleri veya veri dosyalarını da kullanabilir. Bir sunumun açılması, içindeki bağlantılı bütün öğelerin taşındığı anlamına gelmez. Envanter bu bağımlılıkları görünür kılmalı; parola, kurtarma kodu veya benzer sırları herkese açık bir listeye dönüştürmemelidir.
Somut bir ev kullanıcısı planı nasıl kurulabilir?
Örnek bir kullanıcı çalışma belgelerini dizüstü bilgisayarda tutabilir, ayrı bir harici ortamda düzenli yedek alabilir ve ayrıca başka bir konumdaki bağımsız yedek hizmetini değerlendirebilir. Bu bir marka önerisi değildir. Planı kurarken harici kopyanın sadece eşzamanlanan klasörün aynası mı, yoksa geçmiş sürümlere dönüş sağlayan bir yedek mi olduğunu kontrol etmek gerekir. Uzak kopyada da silme ve saklama davranışı ayrıca incelenmelidir.
“İki farklı ortam” kuralını yalnız iki farklı marka satın almak şeklinde yorumlamayın. Aynı tür iki disk, farklı medya türleriyle birebir aynı şey değildir. Bulutun fiziksel altyapısını bilmeden onu otomatik olarak farklı medya diye sınıflandırmak da doğru olmaz. Amaç, ortak arıza ve ortak erişim bağımlılıklarını azaltmaktır. Hangi kuralın tam karşılandığını ve nerede sınırlılık bulunduğunu açıkça yazmak, şemayı olduğundan güçlü göstermeyi önler.
Çevrimdışı ile farklı konum aynı özellik değil
CISA’nın cihaz verilerini koruma açıklaması, aktif yedekleme dışında harici diski bağlı bırakmama konusuna dikkat çekiyor. Bağlı depolama, zararlı yazılımın erişebileceği alanı genişletebilir. Ancak evde duran bağlantısı kesilmiş bir disk, hâlâ bilgisayarla aynı fiziksel mekândadır. Çevrimdışı olmak ve başka konumda bulunmak iki ayrı koruma özelliğidir.
Benzer biçimde uzak depolama da kendiliğinden erişimden bağımsız değildir. Bilgisayar kaybolduğunda hesabınıza giriş için gerekli yöntem de kayboluyorsa, dosyalar yerinde olsa bile onlara ulaşamayabilirsiniz. Gazetary’nin geçiş anahtarı ve telefon değiştirme rehberi, cihaz değişiminde giriş ve kurtarma yollarını ayrı düşünmek için yararlı bir tamamlayıcıdır.
Dosyaları silmeden geri yüklemeyi sınayın
- Yedekten birkaç temsilî dosya seçin: bir fotoğraf, bir belge ve gerekiyorsa bağlı dosyaları olan bir proje.
- Geri yükleme hedefi olarak asıl dosyaların bulunduğu klasörden ayrı, boş bir deneme klasörü kullanın. Mevcut dosyaların üzerine yazılmasını isteyen seçenekleri dikkatle okuyun.
- Kopyaları açın. Belgenin sayfalarını, fotoğrafın görüntülenmesini ve projenin ihtiyaç duyduğu öğeleri kontrol edin. Yalnız dosya adının listede görünmesiyle yetinmeyin.
- Kopyanın hangi tarihe ait olduğunu, işlemin yaklaşık süresini ve ihtiyaç duyulan erişim yöntemini not edin. Sonuç başarılı olsa bile bütün arşivin eksiksiz olduğu sonucuna varmayın.
Bu kontrol, asıl veriyi bilerek silmeyi veya cihazı sıfırlamayı gerektirmez. Bir hata fark ederseniz, çalışan asıl kopyayı koruyarak yedek kapsamını ve kullanılan ayarları inceleyin. Yeni bir klasör açıldığında veya çalışma düzeni değiştiğinde yedek planının onu kapsayıp kapsamadığı ayrıca kontrol edilmelidir.
Yedek sıklığını kaybetmeyi göze aldığınız süreye göre belirleyin
Her gün değişen bir projeyle ayda bir açılan arşiv aynı takvime ihtiyaç duymayabilir. Önce şu soruyu yanıtlayın: son başarılı yedekten sonra yapılan ne kadar işi yeniden hazırlayabilirim? Sonra yedek sıklığını ve geri yüklemenin pratik süresini buna göre değerlendirin. “Yedek alındı” bildirimi bir başlangıçtır; kullanılabilir dosyaya dönüş kontrolü planın çalıştığını anlamak için gerekli ikinci adımdır.
